Het goede gedrag

Goed gedrag tegenover Schepper en schepping

Het hebben van goed gedrag hoort bij het zijn van een moslim. Goed gedrag kent verschillende vormen en verschillende richtlijnen, in dit artikel gaan we daarop in.

Je hebt het misschien al (vaak) gehoord: “Ik heb geen geloof nodig om een goed mens te zijn.” Het klopt inderdaad dat mensen goede eigenschappen kunnen bezitten zonder gelovig te zijn. Maar wat verstaan we eigenlijk onder “een goed mens ” zijn? Velen hebben een erg beperkt beeld van wat goed gedrag omvat. In dit stuk zien we het belang van goed gedrag in de islam en beknopt wat het omvat. We hebben niet de illusie dat dit een volledige bespreking van het onderwerp is; hierover zijn boeken geschreven, maar om het niet te lang te maken, een kort overzicht wat je hopelijk makkelijk kunt toepassen.

Om het belang van goed gedrag aan te geven in de islam kijken we naar de volgende overleveringen van de profeet Mohammed (vrede zij met hem) waarin hij zei:

Ik ben slechts gestuurd om de goede manieren te vervolmaken

Bukhari

En de profeet (vrede zij met hem) werd gevraagd naar datgene wat de meeste mensen het paradijs zal doen binnentreden, waarop hij antwoordde: “Taqwa (godsvrucht) en goed gedrag.”

Zonder twijfel legt de islam dus een grote nadruk op goed gedrag en het is een groot deel van de religie. Goed gedrag was de eigenschap van de profeet Mohammed (vrede zij met hem) en van de rechtschapen dienaren van Allah. Goed gedrag leidt naar het goede en slecht gedrag heeft slechte gevolgen.

Velen denken dat goed gedrag alleen van toepassing is in de omgang van mensen onderling en niet in de omgang met hun Schepper. Dit is een incompleet beeld van goed gedrag; goed gedrag is vereist zowel ten opzichte van God als ten opzichte van mensen. Dit is het complete beeld van goed gedrag. Omdat sommigen dit punt vergeten, denken zij bijvoorbeeld een goed mens te zijn, alleen omdat zij goed zijn ten opzichte van andere mensen. Maar als zij goed zijn ten opzichte van andere mensen en Degene die hun geschapen heeft vergeten en ontkennen, hoe kunnen zij dan goed gedrag hebben op een complete manier? Zij hebben misschien goed gedrag naar mensen toe, maar niet naar hun Schepper. Nu we weten dat goed gedrag deze twee zaken omvat, kunnen we ze in wat meer detail bekijken.

Goed gedrag naar de Schepper kan in drie categorieën opgedeeld worden:

1. Geloven in wat Allah zegt wanneer het jou bereikt. Dit betekent dat je de boodschappen van Allah accepteert en gelooft en niet erover twijfelt. Dit omdat Allah alleen uit Zijn volmaakte kennis spreekt en Hij alleen de waarheid spreekt. De moslim vertrouwt dus op zijn Schepper en verdedigt Zijn woorden, en laat geen twijfel binnen komen over wat Allah of Zijn boodschapper (vrede zij met hem) hebben gezegd.

2. Het toepassen van de regels die Allah voorgeschreven heeft. Dit houdt in dat je alle regels accepteert die Allah voorgeschreven heeft en niets ervan verwerpt. Of dit nu is door de regel te verwerpen om welke reden dan ook, of door het uit trots niet na te leven, of omdat je te lui bent om de regel na te leven, al erken je wel de regel.

Dit alles gaat tegen goede manieren in naar Allah toe. Een voorbeeld hiervan is het vasten in de maand ramadan: Dit kan zeker in een land als Nederland een uitdaging zijn voor sommige mensen. De gelovige echter heeft goede manieren en accepteert deze verplichting van het vasten; anders gezegd, hij accepteert de eer van het vasten. Hij accepteert het met een rustig hart, tevreden en blij dat hij mag vasten. Iemand met slechte manieren vast echter met tegenzin.

3. Tevreden zijn met de voorbeschikking van Allah. Iedereen weet dat er zaken zijn die Allah heeft bepaald voor de mensen, die ogenschijnlijk nadelig zijn voor de mensen. Een voorbeeld hiervan is ziekte of armoede; niemand wil graag ziek of arm zijn. Niettemin heeft Allah deze zaken bepaald vanuit Zijn wijsheid en met een reden. Goede manieren naar Allah toe in dit opzicht betekent dus dat men tevreden is met wat Allah bepaald heeft en dat je het met een gerust hart tegemoet gaat, wetende dat Allah het slechts heeft bepaald met een grote wijsheid en een prijzenswaardige uitkomst. Wees dus tevreden met wat Hij heeft bepaald voor je en onderwerp je eraan met een gerust hart.

Allah prees de geduldige gelovigen in het vers:

En Wij zullen jullie zeker beproeven met iets van vrees en honger en vermindering van bezittingen en levens en vruchten. Maar geeft verheugende tijdingen aan de geduldigen. Degenen die wanneer een ramp hen treft, zeggen: ‘Voorwaar, aan Allah behoren wij, en voorwaar, tot Hem zullen wij terugkeren.

Koran, Hoofdstuk 2: 155-156

De tweede soort van goed gedrag is van toepassing op de omgang met de mensen en de schepping. Sommige geleerden delen dit op in drie categorieën, die we kort zullen bespreken.

De eerste manier om goed gedrag jegens de mensen te tonen, is door hen geen kwaad te doen. Dit geldt in termen van hun bezit, lichaam en gezondheid en hun eer. Wie anderen schade toebrengt heeft zeker geen goede, maar slechte manieren. Bijvoorbeeld iemand die over anderen roddelt of hen beledigt; hij brengt hen schade toe en heeft slechte manieren. Dit wordt nog erger wanneer het gaat om bijvoorbeeld de ouders; slecht gedrag ten opzichte van ouders is erger dan slecht gedrag ten opzichte van anderen. En zo ook, slecht gedrag ten opzichte van buren is erger dan slecht gedrag ten opzichte van anderen die niet naast hem wonen.

De tweede manier is het goed zijn tegenover de schepping. Hier valt bijvoorbeeld onder; hen helpen. Wanneer een persoon bijvoorbeeld de mensen helpt in hun behoeften, hen assisteert en hen voorstelt aan mensen die ze zelf niet ontmoet zouden kunnen hebben en geld aan hen uitgeeft, dan kunnen we zeggen dat zo een persoon een goed karakter heeft.

De profeet (vrede zij met hem) heeft gezegd:

Vrees Allah waar je ook bent, en laat een goede daad een slechte daad opvolgen, het (de goede daad) zal deze (de slechte daad) uitwissen, en ga goed met de mensen om.

Ahmad

Een andere manier van goed zijn tegen mensen is dat je hun fouten door de vingers ziet en hen excuseert. Beantwoord hun slechte gedrag met goedheid en de onderlinge vijandschap zal omgezet worden in vriendschap. Betekent dat echter dat men altijd maar iedereen moet excuseren? Zeker niet; in sommige situaties is het beter te excuseren en in sommige situatie is het beter om de betreffende persoon ter verantwoording te roepen. Zou je bijvoorbeeld iemand excuseren en zijn fout door de vingers zien, wetende dat hij dan door gaat met het onderdrukken van anderen, dan is het beter om hem ter verantwoording te roepen en hem te verbeteren.

De derde manier om goed gedrag te tonen is door de mensen te groeten met een glimlach. De profeet (vrede zij met hem) heeft gezegd:

Kijk niet neer op welke goede daad dan ook, al is het maar het ontmoeten van je broeder met een glimlach.

Muslim

Een plezierige glimlach maakt anderen gelukkig en brengt hun liefde en nabijheid naar jou en leidt ertoe dat beide partijen goed zullen denken over elkaar. Probeer het maar, en je zult het zien! Zou je echter fronsen naar de mensen en boos naar hen kijken, dan zullen ze van je wegblijven en zich niet op hun gemak voelen om met je te zitten en te praten.

Dit was een zeer beknopte uitleg over wat het belang is van goed gedrag en wat het omvat. Het doel hiervan is natuurlijk het toepassen ervan; ga goed met jouw Schepper en de schepping om en breng de genoemde punten in praktijk. Dit zal je geluk brengen in het wereldse en in het hiernamaals! In het volgende stuk zullen we kijken hoe je goed gedrag kunt bereiken.