Vergeten in het gebed - 1

Introductie: vergeetachtigheid in het gebed

We zijn mensen, en als mens zijnde vergeten we, dat is niet erg. Wel is het goed te weten hoe we ermee om moeten gaan inzake het gebed.

De profeet, vrede zij met hem, zei in een overlevering uit de verzameling van Aboe Dawoed: De pen is opgeheven voor drie (en schrijft dus niet hun daden op): Voor degene die slaapt totdat hij wakker wordt, van een kind totdat hij de puberteit bereikt en van iemand die niet bij zijn verstand is totdat hij weer bij zinnen is.

De mens heeft het kenmerk om zo nu en dan iets te vergeten. Het is iets wat natuurlijk is en wat bij de mens normaal hoort te zijn zo lang het niet te frequent wordt. De Arabische benaming (insaan) voor de mens is daarom niet zonder reden. Deze benaming is volgens sommige Arabische geleerden etymologisch afgeleid van (nisyaan) wat vergeetachtig betekent. Een mens vergeet dus weleens, vandaar dat hij (insaan) heet.

Onze voorvader Adam ‘alayhi salaam was de eerste persoon die vergeetachtig was, hij vergat namelijk dat Allah hem had verboden om van de verboden boom te nuttigen. Allah bericht ons hierover in surah Taha:

En voorzeker, Wij hadden vroeger met Adam een verbond gesloten, maar hij vergat het. Wij vonden bij hem geen vastberadenheid.

Koran, hoofdstuk 20:115

Een uitweg voor zondes en vergeetachtigheid

Omdat vergeetachtigheid en tevens achteloosheid nou eenmaal regelmatig voorkomt bij de mens en het tot de Barmhartigheid van Allah toehoort om degenen die fouten begaan te vergeven, mits zij weer tot inkeer komen, spijt betuigen en deze daad corrigeren, heeft Allah berouw voor hen voorgeschreven. Allah zegt:

O jullie die geloven, toont Allah oprecht berouw[...]

Koran, hoofdstuk 66:8

En de profeet zei:

Elk zoon van Adam begaat overtredingen en de beste overtreders zijn degene die berouw tonen

Tirmidzi

En wanneer het neerkomt op vergeetachtigheid in de handelingen van de aanbiddingen die niet herinnerd worden heeft Allah ons niet belast boven ons vermogen, Hij heeft deze vergeetachtigheid opgeheven en heeft ons een smeekbede onderricht om deze tekortkomingen te compenseren. Hij de Verhevene zegt:

Allah belast niemand dan volgens zijn vermogen. Voor hem is (de beloning voor) wat hij doet en voor hem is (de bestraffing voor) wat hij doet. (Zeg:) ‘Onze Heer, bestraf ons niet als wij vergeten of als wij fouten maken[...]

Koran, hoofdstuk 2:86

En de profeet zei namens Allah:

Allah heeft van mijn gemeenschap de fouten, de vergeetachtigheid en datgene waartoe het gedwongen wordt, opgeheven.

Ibn Maadjah

Maar als het neerkomt op vergeetachtigheden in het gebed die door de dienaar vroegtijdig herinnerd worden heeft de profeet ons geleerd hoe wij deze kunnen herstellen. Immers heeft de profeet niks aan kennis voor zich gehouden en achtergehouden, behalve dat hij deze voordroeg aan zijn geliefde metgezellen en zij op hun buurt weer voordroegen aan de gemeenschappen na hen.