Vorming van je identiteit

Op weg naar een stabiele persoonlijkheid

Je identiteit krijgt een flinke metamorfose wanneer je moslim bent geworden, en de nieuwe impulsen uit je nieuwe omgeving dragen daaraan bij, positief of negatief.

Wanneer iemand zich heeft bekeerd tot de islam ontvangt deze persoon in eerste instantie vaak velerlei complimenten. De gemeenschap is blij met hem (of haar uiteraard) en hoe extremer de levensstijl van de bekeerling voordat hij de islam aannam, hoe mooier het lijkt te zijn. Het is echter al vrij snel na, of zelfs voorafgaand aan, het toetreden tot de islam dat de bekeerling overspoelt dreigt te worden met een breed scala aan adviezen.

Hierbij zou ik graag verschil willen maken tussen een tweetal soorten van advies. De eerste soort is het soort adviezen die gericht zijn op het praktiseren van de islam in het algemeen. Het advies is veelal om alles maar vooral rustig aan te doen en jezelf niet te overladen met daden van aanbidding. De ondergrens kan hierbij soms dermate vervagen dat (bijvoorbeeld) deelname aan de ramadan een volledig vrijwillige bezigheid lijkt te zijn geworden.

De tweede soort van advies is meer gericht op identiteit. Daar waar men met het vasten in de ramadan vooral rustig aan moet doen is het, schijnbaar, ineens onmetelijk belangrijk een Arabische naam aan te nemen. En die spijkerbroek? Die moet linea recta vervangen worden voor een djellaba of een qamis! Daarnaast hoort bij iedere vrome moslimman een vrome zuster en bij elke pas bekeerde dame een vrome broeder; trouwen dus en het liefst zo snel mogelijk. En leer ook Marokkaans/Turks, dat is handig als je een keer naar Marokko/Turkije toegaat (?).

Allemaal goed bedoelde adviezen, de één wat logischer te onderbouwen dan de ander, maar dat mag de pret niet drukken. Laten we echter niet vergeten welk effect dit heeft op een persoon die net is bekeerd. Men is, binnen een overwegend Turkse/Marokkaanse gemeenschap, al een redelijk vreemde eend in de bijt. De relatie met vrienden (voor zover die overblijven) en familie (die ook niet altijd even blij zijn met de keuze voor de islam) heeft een mentale mokerslag teweeg gebracht bij de bekeerling.

Wat blijft er feitelijk nog over van de eigen identiteit als de bekeerling zijn eigen omgeving verlaat en men in de nieuwe omgeving verwacht dat naam, kledingstijl en zelfs kapsel (!) als eerste aangepast moet worden? Dergelijke verwachtingen, die niet de eerste prioriteit vormen, kunnen ertoe leiden dat de bekeerling zich zowel in zijn oude als zijn nieuwe omgeving "niet goed genoeg" voelt.

Het is van belang te begrijpen dat wanneer kledingstijl en de keuze van een Arabische naam (wie zegt dat de eigen naam niet goed is?) een groter issue worden dan het vasten in de ramadan, er belangrijke grenzen vervagen. Dit kan ervoor zorgen dat een spirituele zoektocht eindigt in getouwtrek over de lengte van een broek, baard of hijaab. De omgang met de zojuist geaccepteerde religie helt over naar het uiterlijke (hoe heet je, wat draag je, etc.) in plaats van naar het op dat moment zo essentiële innerlijke aspect; jouw relatie met Allah en de praktische basis van overgave aan Hem; het gebed.

Ten eerste: het is juist die relatie met Allah en het gebed die alle aandacht verdienen. Laat dit de absolute eerste focus zijn. Ten tweede: bekeerlingen hebben eigen capaciteiten en dit blijkt in de eerste plaats uit de bekering zelf. Er is veel moed, energie en mentale kracht voor nodig om de islam aan te nemen. Deze kracht kan ten volle en ten goede komen aan de gemeenschap, mits hen die kans gegeven zal worden. Pamper hen niet overmatig met vrijstelling voor het vasten of het verhaal dat zij zeker het paradijs zullen binnengaan, maar wees ook niet te streng door hen jouw eigen mening op te dringen of hen bezig te houden met zaken die geen prioriteit hebben direct na de aanname van de islam.

En vergeet niet: binnen een familie hebben de familieleden verantwoordelijkheden ten opzichte van elkaar. Een persoon die zich bekeerd tot de islam maakt vanaf zijn bekering deel uit van de grote familie die de ummah heet. Het is dan ook onze plicht ervoor te zorgen dat zij zich thuis voelen in deze ummah, dat zij hun relatie met Allah op kunnen bouwen en dat zij de islam leren praktiseren in een tempo dat gericht is op hun eigen kunnen.